Bankalar kredi başvurusunda tespit edilen her bireyi ilk olarak sayısal bir puanlamaya tabi tutuyor.
“Kredi notu” olarak verilen bu puan, düşük çıkarsa krediniz reddediliyor, yüksek çıkarsa onaylanıyor.
Özellikle nihai dönemde bankalar kredi kabul kriterlerini sıkılaştırma yoluna gittiklerinden, kredi notlarının ehemmiyeti henüz da arttı! Peki, “kredi notu” sebep hesaplanıyor, bankalar nelere ehemmiyet veriyor? Kredi notunu arttırmak içersinde yapılacak bir şeyler var mı?
Aslında notlandırmada sarf edilen değişkenler benzer olsa da, her bankanın puanlaması kendisine has! Her birisinde notunuz değişik çıkabiliyor.
Hatta her biri aynısı neticeye değişik yorum katabiliyor.
Ya da size henüz evvel kredi vermeyen bir banka, bir müddet ardından riziko alma stratejisini değiştirdiğinden düşük notunuza karşın kredi vermeyi kabul edebiliyor.
Anlayacağınız mevzu tamam ile bankaların kendisi değerlendirme kriterlerine ve hem de saate göre değişkenlik gösterebiliyor! Her şeye karşın “kredi notunuz” kredi alıp alamayacağınızı belirlenirken ehemmiyetli bir referans oluyor!
Aşağıda bankaların kredi notunuzu belirlerken kullandığı belli başlı değişkenleri sıraladık.
Bu listeyi henüz da çeşitlendiren bankalar olabilir.
Dediğimiz gibi liste de, listedeki parametrelerin ağırlığı da bankadan bankaya değişiklik gösterebiliyor.
Bankalar bu şekilde kolay yoldan kredi veyahut kredi kart müşterilerininkendisi öngördüğü asgari kredibilite civarında olup olmadığını araştırıyor.
Kredi notunu yükseltmenin ise ne yazık ki acil ve mucize bir çözümü yok.
Ancak olanaksız da değil! Alçakta da görebileceğiniz gibi, yaş, meslek gibi değiştiremeyeceğiniz değişkenler de olsa, ödemelerinizi, borçlarınızı düzene sokmak, borcuna sadık olmak gibi kriterler de epey tesirli kredi notunuz hesaplanırken.
Geçmiş banka kayıtları basit basit silinmese de, düzenek düzelen ödeme performansının da fark edilebilmesini sağlıyor.
İşte kredi notunuzu etkileyen esas değişkenler
KKB Skoru: Kredi kayıt bürosunda bankaların kredi müşterilerinin durumlarını birbirleri ile paylaştığı bir data havuzu yer alıyor.
Kişinin ödeme performansı, başka bankalara olan kredi başvuruları, bunların onay veyahut ret verileri gibi çoğu bilginin yer aldığı bu sistemde kredi müşterilerinin bir KKB skoru yer alıyor.
Bu skor da kredi notunu oluştururken kullanılıyor.
Aylık net gelir: Kimi bankalar bunu toplam gelirin %30-35’i gibi tahminen bir rakam olarak hesaplarken; kimileri ise maaş gelirden gider kalemlerini çıkararak buluyor.
Aile gelirleri de işin içersinde dâhil edilebiliyor.
Yaş: Yasal olarak 18 yaşın altındakilere esasen kredi açılmıyor.
65 yaşın üzerindeki şahıslara kredi verilmesi defa seçenek edilmeyen bir vaziyet olmasından, 18-65 yaş arasında ve kariyer olarak biraz henüz yukarılara çıkıldığından 35-50 yaş arasına çoğunlukla en yüksek puanın verildiği bir hesaplama inşa ediliyor.
Meslek: Bireyin hayat standardı, eğitimi, geliri gibi çoğu istihparataerişim olanağı tanıdığından bu parametre de ehemmiyetli bir değişken olarak değerlendiriliyor.
Toplam iş deneyimi: Kıdem, birikim, deneyim gibi konularda bankaya ön görü imkanı sunduğundan bu da tesirli değişkenler arasında.
Son işte çalışma süresi: Bireyin kararlarındaki istikrarı veyahut nihai işinde kalıcılığı gibi bulgular içeriyor.
Öğrenim durumu: Ön görü edileceği gibi henüz yüksek öğrenim düzeyi henüz yüksek puan demek.
Medeni hali: Belirli bir düzeni olma, yerleşik olma, sorumlulukların yükselmesi gibi sebeplerle evliler, bekârlara göre henüz avantajlı olabiliyor.
İkamet edilen odanın mülkiyeti: Kirada oturmakla veyahut kendisi evinde oturmak geliri etkileyen bir neden olmasından puanlamada rol alıyor.
Ayrıca bir gayrimenkule sahip olmak bireyin malvarlığının göstergesi olarak kredibilitesini artırıyor.
Sahip olunan taşıt/taşıtlar: Yeniden mal varlığını işaret ediyor.
Hatta bazı durumlarda mevcut aracın markası dahi puanlamayı etkileyebiliyor.
Sahip olunan kredi kartları: Farklı bankaların size kredi açıp açmadığı ile ilgili malumat verdiğinden kredi kartı zenginliği pozitif olarak değerlendiriliyor.
Çek/Senet Kayıtları: Yazılmış çek, vadesinde ödenmemiş senet adedi gibi sorgulamalar inşa ediliyor.